‘Tech for good’ vraagt meer dan slimme technologie

Volgens het World Economic Forum zal bijna 70 procent van de nieuwe economische waarde in het komende decennium voortkomen uit digitale platformen. Tijdens het vijfde Power of ESG-event brachten ESG District, KPMG en BNP Paribas Fortis start-ups en gevestigde bedrijven daarover samen in het Gentse Wintercircus. Centraal stond één vraag: hoe zorgen bedrijven ervoor dat technologie niet alleen een sterke businesscase oplevert, maar ook bijdraagt aan een duurzamere samenleving?

AI? ‘Dat is 10 procent technologie en 90 procent mensen’, zegt Anthony Belpaire, Head of AI bij BNP Paribas Fortis. ‘Technologie is maar een middel. De echte kracht zit bij de mensen die ze gebruiken. Succes bereik je door mensen mee te nemen in verandering, niet alleen door slimme systemen te bouwen. Zelf zien we AI niet zozeer als een verbetering, maar vooral als een heruitvinding van onze organisatie.’

BNP Paribas Fortis zet AI in op drie domeinen: klanten, interne processen en medewerkers. De technologie versnelt miljoenen klantinteracties, automatiseert administratieve taken en ondersteunt medewerkers met tools zoals de interne assistent Yara.

‘We willen geen wereld waarin een deel van onze mensen AI gebruikt en de rest niet. Iedereen moet op hetzelfde niveau kunnen werken’, zegt Belpaire. Tegelijk moet AI verantwoord worden ingezet. ‘Onze AI-processen moeten helder en uitlegbaar zijn. Menselijke controle blijft daarom onmisbaar.’

Duurzame AI

‘Dat AI steeds hoger op de duurzaamheidsagenda komt, blijkt ook uit onze recente CSO-survey’, zegt Michael Wagemans, Partner en Head of Sustainability and ESG bij KPMG in België. ‘Uit die bevraging bij Chief Sustainability Officers in België en Luxemburg blijkt dat een meerderheid van de CSO’s technologie, data en AI ziet als een essentieel onderdeel van de oplossing voor duurzaamheidsuitdagingen.’

Ook Vanessa De Waele, Group General Counsel & Sustainability Director bij team.blue, aanbieder van webhosting en cloudcomputing, benadrukt dat verantwoordelijkheid centraal moet staan. ‘Wie experimenteert met AI, moet eigenaar zijn van de impact ervan. Dat gaat over energieverbruik, maar ook over sociale impact, vertrouwen en verantwoord gebruik.’

Volgens De Waele kan duurzame AI niet vanuit één afdeling of functie worden gerealiseerd. Bij team.blue werken duurzaamheid, technologie, data, security en juridische teams samen aan dezelfde doelstelling. ‘Door AI centraal te organiseren kunnen we meten, monitoren en bijsturen. Alleen zo kunnen we op termijn ook het gebruik van middelen optimaliseren en de impact verlagen.’

‘Technologie is het instrument, maar data zijn de echte superkracht’, zegt De Waele. ‘Vandaag zitten cruciale gegevens verspreid over bedrijven en datacenters. Als we die data veilig kunnen combineren, ontstaat er een enorme hefboom voor duurzaamheid.’

Data delen

Kube is zo’n deelplatform voor ESG-data, ontwikkeld door Karomia, Isabel en de vier Belgische grootbanken, dat bedrijven toelaat hun ESG- en duurzaamheidsdata op een gestandaardiseerde en veilige manier te centraliseren. ‘Ons platform, dat vandaag gebruikt wordt door alle publieke investeringsmaatschappijen, structureert en deelt ESG-data binnen een steeds breder ecosysteem van banken, investeerders en bedrijven’, zegt Jens Verhiest, medeoprichter van Karomia.

Via Kube worden ESG-data niet alleen eenvoudiger uitgewisseld. Ze krijgen ook meer gewicht in de besluitvorming, onder meer bij risicoanalyses en klimaatmodellering. ‘In plaats van versnipperde rapportering ontstaat er een centraal systeem waarin bedrijven hun duurzaamheidsinformatie veilig deelbaar maken voor de hele waardeketen’, zegt Verhiest.

Hoewel data digitaal zijn, blijven fysieke datacenters nodig om ze op te slaan, te verwerken en beschikbaar te maken. Door de opmars van AI neemt die nood nog toe. Datacenters krijgen vaak kritiek om hun hoge energieverbruik, maar volgens Laurens van Reijen, Managing Director van LCL Data Centers, investeert de sector fors in efficiëntere technologie.

Zijn bedrijf kijkt ook verder dan de eigen sites en investeert in hernieuwbare energie via samenwerkingen met landbouwers. ‘We ontwikkelen windenergieprojecten waarbij landbouwbedrijven hun daken kunnen inzetten, terwijl LCL via langetermijncontracten mee investeert in lokale windproductie.’

Die aanpak creëert volgens Van Reijen een dubbel effect: minder ecologische druk door datacenters en extra, stabiele inkomsten voor landbouwbedrijven.

Digital twins

Ook start-ups spelen een sleutelrol in de duurzame inzet van AI. ‘Jonge bedrijven verleggen de grenzen van wat technologisch en maatschappelijk mogelijk is, vaak met een sterke focus op klimaat- en efficiëntiewinsten’, zegt Dorien Van Steenberge, CEO van Wintercircus.

Die groeiende creatieve hub voor start-ups duwde Gent dit jaar mee naar de tiende plaats in de internationale ranking van belangrijkste technologiesteden, op basis van het aantal innovaties per inwoner.

Het Wintercircus biedt onderdak aan AM-Team, een spin-off van UGent. Het bedrijf helpt 120 klanten in 24 landen om waterzuiveringsinstallaties efficiënter te laten draaien met AI-gestuurde digital twins. Het resultaat: minder energie- en chemicaliënverbruik, een betere waterkwaliteit en lagere emissies.

CEO en co-founder Wim Audenaert benadrukt dat innovatie alleen standhoudt als ze ook economisch werkt. ‘Er moet een businesscase zijn. Onze klanten willen niet alleen minder uitstoten, maar ook kostenefficiënter werken.’

Volgens Audenaert is dat essentieel om duurzame technologie schaalbaar te maken. Tegelijk wijst hij op de soms trage adoptie van nieuwe oplossingen. ‘Je kan de markt niet dwingen. Als bedrijven het probleem niet zien, zullen ze niet betalen voor de oplossing. Dan moet je geduld hebben. De weg van pilootproject tot grootschalige toepassing kan zeker tien tot vijftien jaar duren.’

Samenwerkingen tussen start-ups en gevestigde bedrijven kunnen innovatie aanzienlijk versnellen, zegt Tom Defruyt, Head of Innovation bij energiebedrijf Eneco. ‘We hebben pilootprojecten met bedrijven zoals Nox en Powernaut om warmtepompen en batterijen slim aan te sturen. Dat helpt om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen en het net efficiënter te gebruiken.’

Defruyt ziet veel potentieel in zulke samenwerkingen, maar voelt zich geremd door het beleid. ‘De electrificatie en het uitfaseren van gas gaat te traag. De wortel en de stok ontbreken. Er zijn te weinig fiscale stimulansen om over te schakelen en er is geen duidelijk plan voor de uitfasering van fossiele verwarmingssystemen. In België mogen gasboilers nog altijd vrij vervangen worden, terwijl buurlanden dit al verbieden.’

Hij wijst ook op de Europese plannen rond lagere elektriciteitsfacturen via slimme meters en slimmer netgebruik. ‘Dat is een goed voorbeeld van tech for good: niet méér kabels leggen, maar slimmer omgaan met wat we al hebben.’

Digitale democratie

Voor burgerplatform Go Vocal gaat tech for good ook over de vraag hoe technologie het vertrouwen in instellingen en overheden kan versterken. Go Vocal wil de lokale democratie ondersteunen door burgers structureel te betrekken bij beleid via digitale participatie.

‘Ons platform laat overheden toe inwoners te raadplegen via enquêtes en polls. Daarna wordt de input geanalyseerd en teruggekoppeld in het beleidsproces’, zegt COO Ellen Batens. Het bedrijf werkt intussen voor meer dan 600 overheden.

Tegelijk ontwikkelt Go Vocal AI-oplossingen om participatieprojecten efficiënter en beter te maken. ‘We willen uiteindelijk dat burgerparticipatie vanzelf doorstroomt naar het beleid, niet als uitzondering maar als de norm’, zegt Batens. ‘AI helpt ons daarbij door inzichten uit duizenden interacties te vertalen naar bruikbare beleidskeuzes.’