‘Vertrouwen, onzichtbare motor van de digitale economie’

De toekomst van de digitale economie hangt niet alleen af van snellere technologie, maar ook van de zekerheid dat geld, gegevens en transacties veilig hun bestemming bereiken. ‘Zonder vertrouwen valt je business stil’, zegt Kris De Ryck van Isabel.

Wie vandaag een factuur betaalt, online iets bestelt of via bedrijfssoftware een financiële transactie uitvoert, verwacht dat alles vanzelf verloopt. Het geld moet aankomen, de juiste gegevens moeten worden uitgewisseld en de tegenpartij moet betrouwbaar zijn. Die vanzelfsprekendheid is het resultaat van een complexe digitale infrastructuur die grotendeels buiten het zicht van de gebruiker blijft. Vertrouwen is daarbij de onmisbare schakel. 

‘Voor de meeste bedrijven zijn betalingen geen kernactiviteit. Toch kan geen enkele onderneming zonder vlotte en veilige betalingen functioneren’, zegt Kris De Ryck, CEO van Isabel, dat al dertig jaar de digitale betaalinfrastructuur mee uitbouwt in België. ‘Als een digitale betaling misloopt of een product niet wordt geleverd, valt een bedrijf stil. De economische gevolgen kunnen groot zijn.’

Technologie en vertrouwen 

Vertrouwen lijkt een louter menselijk gevoel, maar in de digitale economie moet ook de technologie dat vertrouwen waarmaken. Bij digitale betalingen moet de klant erop kunnen rekenen dat de online omgeving betrouwbaar is, dat de identiteit van de gebruiker klopt en een betaling effectief overeenkomt met zijn bedoeling. 

‘Dat is niet vanzelfsprekend’, zegt De Ryck. ‘Fraudeurs bootsen websites na, stelen inloggegevens en doen zich steeds overtuigender voor als betrouwbare organisaties.’ Financiële instellingen moeten daarom voortdurend het evenwicht bewaken tussen gebruiksgemak, snelheid en veiligheid, met respect voor de privacy van hun klanten. 

Bij instantbetalingen, waarbij geld binnen enkele seconden op de rekening van de begunstigde staat, wordt die uitdaging nog groter. Geautomatiseerde systemen controleren transacties voortdurend op verdachte patronen. ‘Als een betaling afwijkt van het normale gedrag, kan ze tijdelijk worden tegengehouden voor extra onderzoek’, zegt De Ryck.  

Soms moet de klant de betaling via een ander kanaal bevestigen. In andere gevallen grijpt een fraudeteam in. ‘Het is soms beter een transactie even te vertragen en fraude te onderscheppen dan alleen op snelheid te focussen’, zegt De Ryck.  

Samen tegen fraude 

Een bank kan verdachte transacties in haar eigen systemen opsporen, maar weet niet noodzakelijk welke signalen eerder bij andere banken zijn opgedoken. Geen enkele bank heeft op zichzelf het volledige beeld van mogelijke fraude. Door informatie en verdachte transactiesignalen met elkaar te delen, kunnen financiële instellingen risico’s sneller herkennen en beter voorkomen dat fraude zich verspreidt. 

‘Fraudebestrijding vraagt vandaag om samenwerking’, aldus De Ryck. ‘Die is essentieel, ook tussen banken die met elkaar concurreren. Samen staan ze sterker dan elk afzonderlijk.’

Verbinden en beschermen

Isabel vervult daarin een verbindende rol. Het bedrijf werd in 1995 opgericht door BNP Paribas Fortis, Belfius, ING en KBC omdat er nood was aan een veilig en digitaal platform voor zakelijke betalingen. Om dat mogelijk te maken ontwikkelt Isabel onder andere digitale platformen voor de B2B-markt. 

‘Via één van onze oplossingen kunnen financiële instellingen fraudesignalen uitwisselen. Een andere oplossing helpt klanten en zakenpartners betrouwbaar te identificeren’, zegt De Ryck. 

‘Zo versterkt Isabel de digitale infrastructuur achter veilige betalingen en gegevensuitwisseling. Die blijft grotendeels onzichtbaar voor bedrijven, maar helpt financiële instellingen om risico’s beter in te schatten en klanten doeltreffender te beschermen.’ 

De digitale economie heeft dus niet alleen behoefte aan infrastructuur die transacties mogelijk maakt, maar ook aan infrastructuur die vertrouwen opbouwt tussen organisaties.  

AI versnelt fraude 

Artificiële intelligentie maakt digitale fraude complexer. Met AI-tools kunnen digitale fraudeurs grote hoeveelheden persoonlijke gegevens verzamelen en overtuigende en soms zeer persoonlijke phishingberichten versturen om mensen tot een betaling te misleiden. Een aanval begint bovendien niet altijd bij een bank. Ze kan ook via sociale media, een gehackte computer of een gestolen paswoord ontstaan. 

‘De mens blijft daarbij het zwakke punt’, zegt De Ryck. ‘Daarom volstaat het niet om alleen te controleren of iemand correct is ingelogd. Financiële instellingen moeten ook nagaan of betalingen passen bij het normale gedrag van een klant en verdachte afwijkingen tijdig opsporen.’ 

AI kan ook bij die verdediging helpen. Ze analyseert snel grote hoeveelheden gegevens en herkent ongewone patronen. Toch blijft voorzichtigheid geboden. ‘Wij zien AI als een bruikbare technologie, ook in fraudebestrijding, maar zetten ze heel omzichtig in’, zegt De Ryck. 

De uitdaging is fraude tegen te houden zonder klanten onnodig te hinderen met controles of vertragingen. Dat vraagt voortdurende aanpassingen, want fraudeurs ontwikkelen steeds nieuwe methoden en financiële instellingen moeten hun verdediging daarop afstemmen. ‘Het blijft een kat-en-muisspel waarin technologie, menselijke expertise en waakzaamheid hand in hand moeten gaan.’ 

Menselijke controle 

Hoewel technologie steeds meer taken overneemt, blijft menselijke verantwoordelijkheid nodig. Ook wanneer AI-agents zelfstandig taken uitvoeren, moet elke financiële transactie steunen op een geldige goedkeuring van een bevoegde persoon. 

‘Financiële instellingen moeten dus niet alleen de identiteit van een gebruiker controleren. Ze moeten ook kunnen inschatten of een betaling echt gewenst is en niet het gevolg van misleiding’, zegt Kris De Ryck. ‘Ook bedrijven en consumenten moeten alert blijven en fraudepogingen tijdig leren herkennen. Bewustwording blijft nodig.’ 

De digitale economie zal de komende jaren verder automatiseren. Financiële instellingen blijven daarom investeren in veiligere systemen, betere fraudedetectie en samenwerking, ook over de landsgrenzen heen. Voor Isabel ligt de uitdaging in het versterken van de gezamenlijke digitale infrastructuur, zodat bedrijven en particulieren financiële transacties met vertrouwen kunnen uitvoeren.

‘Technologie kan betalingen sneller, veiliger en eenvoudiger maken, maar vertrouwen houdt de digitale economie draaiende’, besluit De Ryck.