De logistieke sector staat voor een enorme duurzaamheidsuitdaging. Volgens professor Thierry Vanelslander van de Universiteit Antwerpen ligt een deel van de oplossing in het delen van data, maar dat vraagt om vertrouwen, transparantie en een neutrale partij die toezicht houdt. ‘Een van de meest veelbelovende concepten is het Physical Internet.’
Het Physical Internet is een innovatieve benadering van transport en logistiek, waarbij goederen op een vergelijkbare manier worden verstuurd als informatie over het internet. Net zoals een e-mail via de snelste en efficiëntste route van zender naar ontvanger reist, zou ook transport deze logica kunnen volgen.
Dit is meer dan ooit nodig, aangezien vrachtwagens tijdens twintig procent van hun ritten leeg rijden, en in tachtig procent van de gevallen slechts voor iets meer dan de helft gevuld zijn.
Door alle transportmodi (vrachtwagens, treinen, schepen en vliegtuigen) zo optimaal mogelijk te benutten en vracht te bundelen, kunnen bedrijven hun kosten verlagen en de uitstoot aanzienlijk verminderen.
Van theorie naar praktijk
Het concept van het Physical Internet was jarenlang een academische theorie, maar krijgt nu steeds meer concrete toepassingen. Bedrijven, overheden en onderzoeksinstellingen werken samen om gedeelde logistieke netwerken te creëren. Veel bedrijven gebruiken dezelfde transportmodi en routes, wat leidt tot files en knelpunten.
‘Het delen van capaciteit kan dat soort problemen verminderen’, meent Thierry Vanelslander, professor aan het departement transport en ruimtelijke economie van de Universiteit Antwerpen.
Door samen te werken en transport slim te bundelen, kunnen kmo’s niet alleen kosten besparen, maar ook bijdragen aan een duurzamere logistiek.
Thierry Vanelslander, professor aan het departement transport en ruimtelijke economie van de UAntwerpen
Tegenwoordig bestaan hier al geavanceerdere platformen voor, zoals Nxtport in de haven van Antwerpen. Ook blockchaintechnologie wordt ingezet om veilige gegevensuitwisseling mogelijk te maken. ‘Dit soort initiatieven toont aan dat de technologie er al is’, zegt de professor.
De vraag is alleen: willen bedrijven ze ook echt gebruiken? Want hoewel de voordelen van het Physical Internet duidelijk zijn, is de adoptie ervan geen vanzelfsprekendheid. ‘Technisch kan er veel, maar de voorwaarde is dat bedrijven bereid zijn om samen te werken’, stelt Vanelslander.
Uitdagingen om te overwinnen
Het Physical Internet naar de praktijk vertalen vereist het delen van data tussen bedrijven. Daar is vertrouwen voor nodig. ‘Bedrijven moeten erop kunnen rekenen dat hun gegevens veilig worden gedeeld en niet misbruikt’, klinkt het.
Er spelen ook machtsverhoudingen: grote bedrijven hebben soms weinig belang bij transparantie en samenwerking, omdat ze hun dominante positie niet willen verliezen en daardoor data intern wensen te houden. En er spelen ook economische belangen.
Thierry Vanelslander: ‘Sommige partijen verdienen juist geld aan de inefficiënties in de logistieke keten. Zij kunnen zich verzetten tegen verandering, omdat ze vrezen hun winstmodel te verliezen.’
Volgens Vanelslander zou een neutrale partij toezicht moeten houden op zo’n logistiek datasysteem. ‘Als private bedrijven dit beheren, kunnen belangen een rol spelen. En overheden zijn ook niet altijd neutraal. De uitdaging is om een onafhankelijk platform te creëren dat werkt zoals een algoritme zonder menselijke invloed – een transparant systeem dat alle spelers eerlijk behandelt.’
Wat kunnen kmo’s doen?
Voor kleine en middelgrote ondernemingen die willen instappen in gedeeld transport, heeft Vanelslander een duidelijke boodschap: ‘Kmo’s kunnen zich vandaag al aansluiten bij bestaande platformen, en kritisch kijken naar hun positie. Ze moeten vermijden dat ze afhankelijk worden van een grote speler die de prijzen dicteert.’
Daarnaast raadt hij hen aan om ervaringen te delen met andere bedrijven. ‘Leren van anderen is cruciaal. Door samen te werken en transport slim te bundelen, kunnen kmo’s niet alleen kosten besparen, maar ook bijdragen aan een duurzamere logistiek.’