De leden van raden van bestuur zijn vandaag onvoldoende voorbereid om effectief met ESG-verplichtingen om te gaan. Dat stelt professor economie, filosofie en bedrijfsethiek Luc Van Liedekerke. ‘Ondanks de duidelijke maatschappelijke trend richting duurzaamheid is de ESG-kennis in bestuurskamers vaak beperkt of achterhaald.’
De meeste bestuurders missen een fundamenteel besef van wat ESG — Environmental, Social en Governance — concreet inhoudt, zegt Van Liedekerke zonder omwegen. Hij volgt als professor aan de Universiteit Antwerpen en KU Leuven al decennialang de evolutie van duurzaamheid en goed bestuur in de bedrijfswereld.
‘Er is een generatie opgeleid zonder die thema’s in het basispakket’, zegt hij. ‘Bij studenten vandaag zie ik net een vanzelfsprekende aandacht voor duurzaamheid, gelijkheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid.’
Van Liedekerke schetst de evolutie van de voorbije dertig jaar. ‘Toen ik begon in 1992, bestonden er letterlijk geen ESG-data. We selecteerden bedrijven op basis van anekdotes, zoals: “Ik ken de CEO, dat is een goede mens.” Vandaag is de informatiestroom immens, en toch blijft het besef vaak uit.’
Politieke terugslag
Volgens Van Liedekerke was ESG jarenlang een nichethema, tot het via de Europese Green Deal werd geïnstitutionaliseerd. ‘Toen is het ernstig genomen: bedrijven en banken integreerden het in hun beleid.’
Maar die officiële erkenning leidde tot een schokeffect. ‘Plots moest iedereen ermee aan de slag. Dat veroorzaakte paniek. Nadien kwam de politieke terugslag: de Green Deal werd afgezwakt, verplichtingen zoals de CSRD teruggeschroefd. Veel bedrijven interpreteerden dat als het einde van ESG.’
Denken dat ESG voorbij is, is pure onzin. De maatschappelijke onderstroming is daarvoor veel te sterk.
Luc Van Liedekerke, professor Universiteit Antwerpen en KU Leuven
Maar dat is een misvatting, waarschuwt de professor. ‘Denken dat ESG voorbij is, is pure onzin. Wie deze wereld langer volgt, weet dat duurzaamheid een golfbeweging kent. De maatschappelijke trend richting meer duurzaamheid blijft bestaan. Waarden in de samenleving veranderen en bedrijven zullen moeten volgen. De maatschappelijke onderstroming is daarvoor veel te sterk.’
De mythe van complexiteit
Een hardnekkig misverstand is dat ESG-beleid te complex zou zijn om te implementeren. ‘Ook dat is nonsens’, zegt Van Liedekerke. ‘Er bestaan duidelijke doelstellingen, meetmethodes en koppelingen aan bonusbeleid. ESG is perfect te integreren in het dagelijkse bedrijfsmanagement. Maar het vraagt bewustwording en opleiding.’
Hij wijst op voorbeelden uit West-Vlaanderen, zoals textielbedrijf Bel&Bo, waar jongere generaties binnen het management zich actief buigen over duurzaamheid en hun toeleveringsketen. ‘Zij nemen verantwoordelijkheid. Ze begrijpen dat duurzaamheid essentieel is voor hun toekomst.’
Opleiding en bewustmaking
Ook over wat er moet gebeuren om het tij te keren, is Van Liedekerke duidelijk: opleiding, samenwerking en bewustmaking.
‘Alles begint bij bewustwording op het hoogste niveau. Organisaties zoals Guberna – Instituut voor Bestuurders, moeten ESG op de trainingsagenda zetten. Opleidingen en studiedagen voor bestuurders zijn essentieel.’
Zonder bewustwording op het hoogste niveau blijven ESG-doelstellingen dode letter.
Luc Van Liedekerke, professor Universiteit Antwerpen en KU Leuven
Ook onderwijsinstellingen en toezichthouders dragen verantwoordelijkheid. ‘Revisoren, bijvoorbeeld bij het Instituut van de Bedrijfsrevisoren (IBR-IRE), moeten leren hoe ze ESG-informatie beoordelen. Ze zullen binnenkort ook “assurance” geven op ESG-rapporten, net zoals bij financiële data.’
Daarnaast blijft blijvende aandacht in de media en vakliteratuur noodzakelijk. ‘Het is belangrijk dat hierover geschreven wordt. Zolang het bewustzijn op het hoogste niveau ontbreekt, blijven ESG-doelstellingen dode letter.’
De lange termijn telt
Tot slot benadrukt Van Liedekerke het belang van langetermijndenken. ‘ESG is geen hype, maar weerspiegelt maatschappelijke verschuivingen, zoals gendergelijkheid en milieubewustzijn. Die bewegingen verdwijnen niet. Je kan ze negeren, tot de volgende crisis je dwingt om weer van nul te beginnen. Bedrijven hebben de keuze: wachten tot het water aan de lippen staat, of nu al leren zwemmen.’