Water wordt aan sneltempo één van de grootste economische uitdagingen voor kmo’s, steden en industrie. Tijdens het Water for Growth-event maakte BNP Paribas Fortis samen met bedrijfsleiders, experts en onderzoekers duidelijk dat water vandaag veel meer is dan een nutsvoorziening. ‘Water is een strategische grondstof én een hefboom voor duurzame economische groei.’
België staat wereldwijd in de top 20 van landen met extreme waterstress. Toch verloopt de omslag naar slim waterbeheer in bedrijven en steden opvallend traag, vooral omdat samenwerking, financiering en langetermijnvisie achterblijven.
‘Slimme watertechnologieën zijn er nochtans in overvloed. Maar om die onder de aandacht te brengen van ondernemers, is het belangrijk om ook de indirecte impact van water in kaart te brengen’, zegt Dieter Dirickx, Head of Sustainable Business Competence Center bij BNP Paribas Fortis.
Ook Dirk Halet, Strategisch Coördinator bij VITO Kennispunt Water, benadrukt dat de technologische oplossingen grotendeels al voorhanden zijn. ‘Slimme meters, membraantechnologie, efficiëntere koelsystemen en waterrecuperatie worden vandaag al toegepast. Maar de grootschalige uitrol blijft beperkt.’
Slimme watertechnologieën zijn er in overvloed. Maar om die onder de aandacht te brengen van ondernemers, is het belangrijk om ook de indirecte impact van water in kaart te brengen.
Dieter Dirickx, Head of Sustainable Business Competence Center bij BNP Paribas Fortis
Dure keuzes
Dat bevestigt ook Kurt Peys, directeur Team Bedrijfstrajecten bij VLAIO. ‘Bedrijven zeggen vaak: we focussen eerst op energie-uitdagingen, cybersecurity en AI. Water staat nog niet prominent op de radar.’
Toch ziet hij dat de situatie snel verandert zodra water een bedreiging vormt voor de bedrijfscontinuïteit. ‘Niet investeren is uiteindelijk ook een keuze, en op lange termijn kan dat een bijzonder dure keuze blijken.’
Volgens Halet ligt de sleutel vooral in samenwerking en kennisdeling. Hij verwijst naar succesvolle projecten in de brouwerijsector, waar bedrijven samen hun waterverbruik met tien tot twintig procent konden terugdringen. Digitalisering en monitoring zijn daarbij onmisbaar. ‘Wie inzicht heeft in zijn waterverbruik, kan benchmarken en ontdekken waar het efficiënter kan.’
Natuur als infrastructuur
Naast technologische oplossingen kwam ook de rol van natuurgebaseerde ingrepen tijdens het expertendebat uitgebreid aan bod. Tara Op de Beeck, onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen pleitte voor een mentaliteitswijziging. ‘Natuurgebaseerde oplossingen moeten bekeken worden als échte infrastructuur, net zoals wegen, bruggen of tunnels.’
Groendaken, infiltratiezones en regenwaterbuffers zijn oplossingen die niet alleen klimaatproblemen aanpakken, maar ook de leefkwaliteit verbeteren.
Tara Op de Beeck, onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen
Volgens haar bieden ingrepen zoals groendaken, infiltratiezones en regenwaterbuffers een antwoord op meerdere uitdagingen: waterbeheer, biodiversiteit, luchtkwaliteit én welzijn. ‘Het zijn oplossingen die niet alleen klimaatproblemen aanpakken, maar ook de leefkwaliteit verbeteren.’
Toch botsen die projecten vaak op een financieel probleem. De voordelen zijn breed verspreid over de samenleving, terwijl niemand alleen eigenaar is van alle baten. ‘Iedereen profiteert een beetje, maar niemand wil de volledige investering dragen’, zegt Op de Beeck. Daarom zijn er nieuwe samenwerkingsvormen nodig tussen publieke en private spelers.
Financiering van wateroplossingen
Voor BNP Paribas Fortis is water ondertussen veel meer dan een duurzaamheidsdossier. De bank financierde de afgelopen 2,5 jaar ongeveer 150 miljoen euro aan groene leningen in watergerelateerde projecten.
Bedrijven zeggen vaak: we focussen eerst op energie-uitdagingen, cybersecurity en AI. Water staat nog niet prominent op de radar.
Kurt Peys, directeur Team Bedrijfstrajecten bij VLAIO
Die leningen gingen onder andere naar lokale besturen voor investeringen in ontharding en infiltratiebekkens. ‘Een concreet project is er een met de stad Genk voor de herinrichting, vergroening en ontharding van de binnenstad en het klimaatbestendig maken van infrastructuur. Dat is een mooi voorbeeld van hoe publieke en private spelers samen maatschappelijke impact kunnen creëren’, zegt Dirickx.
Financieel risico
Water en het beheer ervan wordt bovendien steeds meer een financieel risico. Bedrijven die onvoldoende anticiperen op waterschaarste of strengere regelgeving, kunnen op termijn economisch kwetsbaar worden.
Om de economische, ecologische en sociale risico’s concreet te maken, heeft VITO Kennispunt Water een leidraad opgesteld om een ‘noodplan water’ op te maken.
‘Watertekorten kunnen leiden tot productieverlies, onderbrekingen in de toeleveringsketen, kwaliteitsproblemen, hogere operationele kosten en reputatieschade. Tegelijk nemen de financiële risico’s toe door stijgende waterprijzen, strengere lozingsnormen en de investeringen die nodig zijn om bedrijven weerbaarder te maken tegen klimaatverandering’, zegt Halet.
Slimme meters, membraantechnologie, efficiëntere koelsystemen en waterrecuperatie worden vandaag al toegepast. Maar de grootschalige uitrol blijft beperkt.
Dirk Halet, Strategisch Coördinator bij VITO Kennispunt Water
‘Door deze risico’s systematisch in kaart te brengen en op te nemen in een bedrijfsnoodplan, krijgen ondernemingen een beter zicht op hun kwetsbaarheden en kunnen ze tijdig maatregelen nemen om hun continuïteit te waarborgen. Dat is niet alleen belangrijk voor het bedrijf zelf, maar ook voor financiers en investeerders die steeds vaker rekening houden met watergerelateerde risico’s in hun beoordeling.’
‘Als bank moeten wij inderdaad begrijpen welke risico’s een bedrijf loopt’, zegt Dirickx. ‘Dat heeft impact op hun winstgevendheid en dus ook op hun terugbetalingscapaciteit.’
Daarom gelooft hij in Europese regelgeving die helpt om watergerelateerde risico’s sneller zichtbaar te maken, bedrijven aan te zetten tot actie – hoe complex dat soms ook is -, en impact te realiseren.
Water heeft veel gezichten
Volgens Dieter Dirickx denken veel bedrijven vandaag nog te eenzijdig over water. ‘We spreken vaak over water alsof het één geheel is, maar eigenlijk zijn er verschillende soorten water zoals drinkwater, regenwater en afvalwater. Die hebben elk een andere economische en ecologische waarde.’
Daarom pleit Dirickx voor een fundamenteel andere kijk op bedrijventerreinen. Niet langer als afzonderlijke sites, maar als circulaire ecosystemen waarin bedrijven elkaars water kunnen gebruiken. ‘Je moet weten wat je buur doet. Het afvalwater van het ene bedrijf kan een grondstof zijn voor het andere.’