In een wereld waarin kopen, gebruiken en weggooien lang de norm was, biedt de circulaire economie een noodzakelijk alternatief. Dat was de kernboodschap op het recente Power of ESG-event waarbij ESG District, KPMG en BNP Paribas Fortis onderzochten of circulair ondernemen ook financieel loont.
Het Power of ESG-evenement in Brussel begon met een primeur. Carine Vaeremans, CEO van Profacts, presenteerde de resultaten van de ESG District Survey 2025. Die studie onderzoekt hoe Belgische bedrijven hun ESG-strategie aanpassen aan de snel wijzigende economische, sociale en geopolitieke realiteit. ‘Bedrijfsleiders erkennen dat ESG belangrijk is, maar voor velen is het geen topprioriteit’, zegt Vaeremans. 60 procent bevindt zich in het midden. Ze vinden ESG relevant, maar handelen er nog niet sterk naar.’
Belgische bedrijven die dat wel doen, leggen vandaag vooral de nadruk op de ‘E’ van ESG: het milieu. Vaeremans: ‘62 procent zet actief in op recyclage, gevolgd door maatregelen voor energie-efficiëntie, optimaal gebruik van grondstoffen en het terugdringen van de CO₂-uitstoot. Focussen we op de circulaire economie, dan blijkt dat 36 procent van de bedrijven hier momenteel aan werkt, en 39 procent het komende jaar circulaire initiatieven plant.’
Miljarden besparen
Sara Cherifi, Senior Sustainability Advisor bij KPMG, toonde daarop een confronterende tijdslijn waaruit blijkt dat veel strategische natuurlijke grondstoffen binnen één generatie uitgeput zijn. ‘De wereld is vandaag slechts 7 procent circulair. Amper een fractie van alle materialen wordt gerecycleerd. De circulaire economie biedt nochtans sterke economische kansen. Door circulair te ondernemen, kunnen we miljarden euro’s besparen en miljoenen jobs creëren’, aldus Cherifi.
Ondanks al die voordelen blijft de circulaire economie zwaar ondergefinancierd. Uit het Circularity Gap Report Finance van Circle Economy en KPMG blijkt dat slechts 2 procent van de globale investeringen naar circulaire projecten gaat, en dan nog vooral naar klassieke recyclage. ‘Echte innovatieve oplossingen zoals ecodesign krijgen amper middelen, terwijl net die de grootste positieve impact kunnen hebben’, zegt Cherifi.
Valley of death
Hierdoor ontstaat bij ons dezelfde realiteit als in de rest van de wereld: de zogenaamde valley of death. Start-ups vinden wel financiering voor een proof of concept, maar struikelen zodra ze willen opschalen. Brigitte Mouligneau, Transition Manager bij Circular Flanders, bevestigt dat. ‘Vandaag wordt de circulaire economie vooral gefinancierd door andere bedrijven, business angels, of zelfs familie en vrienden. Dat is onhoudbaar. We hebben de officiële financiële sector nodig om op te schalen.’
Om de drempels te verlagen werkt Circular Flanders samen met banken en investeerders in een expertengroep rond circulaire financiering. Die groep helpt om risicomodellen af te stemmen op circulaire businessmodellen, die vaak afwijken van de klassieke modellen. ‘We moeten banken de juiste instrumenten geven om circulaire risico’s correct in te schatten’, zegt Mouligneau.
Vastlopen of opschalen
Toch zijn er vandaag bedrijven die tonen dat circulaire businessmodellen werken, al moeten ze hun waarde nog te vaak bewijzen om financiering los te krijgen. Dat bevestigt Steven Peleman, oprichter van Triple Helix. Zijn scale-up ontwikkelde een manier om polyurethaan om te zetten in herbruikbare producten voor de chemische sector.
Triple Helix startte met middelen van vrienden en familie en verzamelde zo’n 8 miljoen euro aan seed capital en subsidies. Andere geldstromen liggen moeilijker. ‘Private equity stapt meestal pas later in, durfkapitaal in België is beperkt en internationaal venture capital wijst op de beperkte thuismarkt als argument om niet in Vlaanderen te investeren. Daardoor dreigt veelbelovende technologie vast te lopen voordat ze kan opschalen’, zegt Peleman.
Meer veerkracht
‘Voor ons is de circulaire economie wel een strategische pijler voor de toekomst’, zegt Emmanuelle Bru, Head of Circular Economy bij BNP Paribas. ‘De circulaire economie is noodzakelijk om klimaat- en natuurdoelstellingen te halen, ze versterkt de veerkracht van bedrijven en creëert nieuwe economische kansen.’
BNP Paribas werkt al sinds 2017 met een specifieke aanpak rond circulaire economie, opgebouwd rond diverse circulaire businessmodellen. ‘Een eenduidig kader geeft klanten de nodige duidelijkheid en het laat ons toe om verschillende circulaire modellen te financieren vanuit ons ecosysteem van businesslijnen en partners’, zegt Bru.
Dat kunnen bijvoorbeeld investeringen in start-ups zijn, maar ook kredieten voor tweedehandsproducten en zelfs beleggingsoplossingen, zoals een fonds dat focust op circulaire economie. Financiering van circulaire modellen gebeurt onder meer via leningen die gekoppeld zijn aan duurzaamheidstargets.
Circulaire oplossingen
Het Power of ESG-event eindigde met twee cases. Met de opening van de nieuwe chemische recyclagefabriek in Antwerpen zette Indaver Plastic2Chemicals een grote stap richting een circulaire kunststofketen. ‘Onze installatie zet gemengd plasticafval om in hoogwaardige grondstoffen. Chemie is niet het probleem, maar een essentieel deel van de oplossing’, benadrukt Erik Moerman, Director Sales & Development. Tegen 2040 wil Indaver Plastic2Chemicals over de capaciteit beschikken om jaarlijks een miljoen ton plasticafval chemisch te recycleren.
Claudia Verswyver, Sustainability Lead bij A.S.Adventure en Sustainability Professional of the Year 2025, maakte tot slot duidelijk dat A.S.Adventure zich engageert om de textielketen circulair te maken. ‘Wij verkopen niet alleen nieuwe producten, maar promoten ook de verhuur, het herstel en het hergebruik ervan. Onze hersteldienst Care & Repair verlengt de levensduur van outdoormateriaal en onze klanten kunnen sinds dit najaar ook tweedehandskledij en -materiaal bij ons kopen.’